Democratie is geen verkiezingsstunt

“Ah, verkiezingen zeker?” Het is een opmerking die ik de afgelopen weken vaker hoor. Maar democratie is geen sprint van een paar maanden. Wereldwijd staat democratie in toenemende mate onder druk, vrijheid is iets wat je óók kunt kwijtraken. Bij de verkiezingen komen vrijheid en verantwoordelijkheid samen. Toch merk ik rond de verkiezingen ook cynisme.

28 februari 2026

tekst: Jarno Goosmann

“Ah, verkiezingen zeker?” Het is een opmerking die ik de afgelopen weken vaker hoor. Op een verjaardag, op het schoolplein en in gesprek met mensen in de wijken. Alsof mijn inzet voor Zeist pas betekenis krijgt nu de campagneborden weer tevoorschijn komen.

Ik begrijp het wel. In verkiezingstijd zie je politici vaker. Het politieke gesprek wordt zichtbaarder en soms ook scherper. Dat komt niet alleen doordat partijen extra zichtbaar zijn, maar ook doordat inwoners zich in deze periode meer interesseren voor wat er leeft: waar we staan, wat er beter kan en welke kant we op willen. Maar wat vaak onzichtbaar blijft, is dat het werk niet pas begint als de verkiezingen naderen en zeker niet eindigt als de stemmen zijn geteld.

Democratie is geen sprint van een paar maanden. Het is een marathon van jaren.

De afgelopen vier jaar heb ik mij, samen met alle collega’s in de raad, ingezet om Zeist mooier, veiliger en weerbaarder te maken. Dat werk gebeurt niet in de schijnwerpers. Het gebeurt vaak aan de randen van de dag, naast mijn dagelijkse werk: in vergaderingen, bezoeken op locatie en gesprekken met inwoners. In het wegen van belangen en het maken van keuzes die nooit iedereen tevreden stellen.

En toch is juist dát de kern van democratie: vrijheid en verantwoordelijkheid. De vrijheid om je uit te spreken. De vrijheid om te kiezen wie jou vertegenwoordigt. Maar ook de verantwoordelijkheid om zorgvuldig om te gaan met die vrijheid. Om eerlijk te zijn over wat kan en wat niet kan. Om niet mee te waaien met elke windvlaag van de publieke opinie, maar koers te houden op wat op lange termijn goed is voor onze gemeenschap, voor Zeist.

Zeker na mijn uitzendingen in Afghanistan besef ik hoe waardevol onze democratie en verkiezingen zijn. Ik heb van dichtbij gezien wat het betekent als vrijheid en verkiezingen níet vanzelfsprekend zijn. Juist daarom was ik er trots op dat ik als dagvoorzitter mocht bijdragen aan het evenement rond 80 jaar vrijheid en democratie, waar ook in Zeist de waarschuwing klonk dat vrijheid iets is wat je óók kunt kwijtraken. Hoe zouden wij reageren als we niet vrij waren om ons bestuur te kiezen? Als kritiek niet mocht? Als besluiten over onze leefomgeving zonder inspraak werden genomen?

Democratie vraagt inzet van bestuurders én van inwoners.

Wereldwijd staat democratie in toenemende mate onder druk. Het feit dat wij in Zeist openlijk van mening kunnen verschillen en elkaar kritisch kunnen bevragen, is geen zwaktebod maar een kracht. 

Toch merk ik rond verkiezingen ook cynisme. Alsof betrokkenheid automatisch eigenbelang is. Alsof inzet voor de publieke zaak verdacht wordt zodra er een stembiljet in zicht komt. Dat vind ik jammer. Want politiek bedrijven is geen hobby die je even oppakt voor vier maanden zichtbaarheid. Het is een verantwoordelijkheid die je dag in dag uitdraagt, juist en met name als niemand kijkt.

Mocht het mij gegund worden om in de aankomende raadsperiode raadslid te worden, dan blijf ik mij inzetten voor een veilig en betrokken Zeist. Maar minstens zo belangrijk vind ik het besef van wat we hebben.

Ik wil meer mensen bewust maken van de vrijheid en welvaart waarin wij leven. Niet om achterover te leunen, maar om te beseffen wat we hebben en willen beschermen. Zeist is een prachtige gemeente, met betrokken inwoners, sterke verenigingen en een rijk maatschappelijk leven. Dat is geen vanzelfsprekendheid. Het is het resultaat van generaties die hebben gebouwd aan instituties, aan vertrouwen en aan samenwerking.

Democratie is daarbij de stille motor. Ze maakt het mogelijk dat we verschillen van inzicht zonder elkaar als tegenstander te zien. Dat we discussiëren zonder elkaar het zwijgen op te leggen. Dat we elkaar na een stevig debat gewoon weer tegenkomen bij de bakker of op het schoolplein.

Misschien is het dus goed dat verkiezingstijd eraan komt. Niet alleen om een hokje rood te kleuren, maar om onszelf de vraag te stellen: wat voor gemeente willen wij zijn? En hoe dragen wij daar, ieder op onze eigen manier, aan bij?

Als mensen mij de komende tijd vragen: “Ah, verkiezingen zeker?”, dan zal ik glimlachen. Ja, verkiezingen. Het moment waarop vrijheid en verantwoordelijkheid samenkomen. Het moment waarop we opnieuw bevestigen dat de macht niet van enkelen is, maar van ons allemaal.

En dat is iets om te koesteren.

Jarno Goosmann is buitengewoon Raadslid en kandidaat-raadslid namens VVD Zeist

foto: Nieuwsbode, René Borkent, hergebruikt met toestemming