Huis ter Heide en de “Wegh der Weegen”

In de 17e eeuw werd voor het eerst een weg aangelegd tussen Utrecht en Amersfoort. Als je meer wilt weten over deze “Wegh der Weegen” en het daaraan gelegen dorp Huis ter Heide, kun je op vrijdag 24 juli deelnemen aan de rondleiding “In het spoor van Huis ter Heide” van Gilde Zeist.

11 juli 2026

tekst: Hans Helsdingen

Tot halverwege de zeventiende eeuw was de Heuvelrug tussen Amersfoort en Utrecht een groot heidegebied. Het reizen tussen deze twee steden was een grote uitdaging omdat er geen reguliere weg was. Tussen de stuwwallen in het gebied liepen weliswaar verschillende zandwegen, maar die hadden geen vastliggend tracé. Het werd dan ook hoog tijd om een ordentelijke weg aan te leggen.

Het bestuur van de gemeente Amersfoort nam het initiatief voor het aanleggen van een prestigieuze weg. Het zou een van de mooiste wegen van Europa moeten worden. Niet minder dan de bekende bouwmeester Jacob van Campen zou het ontwerp voor de weg moeten maken. De ambitie was echter groter dan het overheidsbudget toeliet. De hamvraag was dan ook hoe dit project zou kunnen worden gefinancierd. Uiteindelijk is besloten om grote percelen land gratis aan welgestelde burgers uit te geven. Daar stond tegenover dat deze burgers de kosten voor de aanleg en het onderhoud van de weg voor hun rekening moesten nemen.

Na een moeizame start, niet alle perceeleigenaren kwamen direct hun verplichtingen na, werd de weg toch gerealiseerd. Een kaarsrechte weg van ruim zestig meter breed met aan beide zijden drie rijen eikenbomen. De weg liep in een rechte lijn van het galgenveld in Amersfoort naar het landgoed Vollenhoven en sloot daar op de weg van Utrecht naar Arnhem aan. De weg, aangeduid als Amersfoortseweg, was een voorbeeld voor later aangelegde wegen en kreeg de erenaam “Wegh der Weegen”.

Als je meer wilt weten over “Wegh der Weegen” en het daaraan gelegen dorp Huis ter Heide, kun je deelnemen aan de rondleiding “In het spoor van Huis ter Heide”. Een gids vertelt je dan graag meer over de geschiedenis daarvan.

Rondleiding In het spoor van Huis ter Heide
Vrijdag 24 juli & dinsdag 25 augustus 
Start: 14:00 uur - Het Witte Kerkje, Amersfoortseweg 47, Huis ter Heide
Kosten: € 3,- per persoon 
Reserveren: www.gildezeist.nl/agenda 

Ook binnenkort bij het Gilde:

Gemeentehuis van Zeist
Tijdens de rondleiding door het gemeentehuis van Zeist zul je zien hoe verleden en heden hier samengaan. Hoe vier generaties door glas gescheiden én verbonden zijn. Je krijgt een kijkje in de talrijke verdiepinkjes, hoekjes en trapjes in dit bijzondere gebouw waar duurzaamheid hoog in het vaandel staat. En waar de beiaardier je in de toren te woord staat.

Deze rondleiding is toegankelijk voor rolstoelen.

Datum: Woensdag 22 juli - 12:00 uur
Start: Gemeentehuis, het Rond 1, Zeist
Duur: ongeveer 1½ uur
Kosten: € 3,- per persoon (vanaf 4 jaar) 
Reserveren: www.gildezeist.nl/agenda 

Het Lage Land van Zeist
Op zaterdag 25 juli organiseert Gilde Zeist de rondleiding “Het lage land van Zeist”, een rondleiding waarbij rust en ruimte de voorrang krijgen. De wandeling gaat door een voormalige bedding van de Kromme Rijn. In het gebied waar vroeger de Rijn buiten haar oevers trad, lopen we nu tussen de weilanden en door natuurgebieden. Elk seizoen weer een ander panorama, met als rustpunt, het ‘Jachthuis’. Met name in de avonduren laten zich hier regelmatig reeën zien.

In natte tijden blijft de klei aan je schoenen kleven. Houd daar rekening mee bij de keuze van het schoeisel. 

Datum: zaterdag 25 juli – 14:00 uur
Start: hoofdingang Slot Zeist, Zeist
Duur: ongeveer 2 uur
Kosten: € 3,- per persoon (vanaf 4 jaar)
Reserveren: www.gildezeist.nl/agenda 

St. Josephkerk   
Deze katholieke neogotisch kerk is ruim 100 jaar oud. Het ‘Rijke Roomse leven’ is er terug te zien in de ramen, beelden, schilderingen en liturgische attributen. Na een korte inleiding over de geschiedenis van het katholicisme in Zeist bezoeken wij het orgelbalkon en zien we topstukken uit dat 'Rijke Roomse Leven’; een periode tussen 1860-1960 waarin de katholieke cultuur een ongekende bloei beleefde. Ook de schatkamer is een bezoek meer dan waard. Dit alles in de sfeer van de neogotiek van architect Pierre Cuypers.

Datum: zaterdag 25 juli – 14:00 uur
Start: St. Josephkerk, Rozenstraat 20, Zeist
Duur: ongeveer 1½ uur
Kosten: € 3,- per persoon (vanaf 4 jaar) 
Reserveren: www.gildezeist.nl/agenda 

Meer informatie over de rondleidingen
Info: rondleidingen@gildezeist.nl / www.gildezeist.nl

foto boven: Ronald Camstra; beeld onder: Historische Vereniging Soest