Dansen als een Edelman

Nomen est omen, zo luidt het Latijnse spreekwoord. Je naam is je lot. Dat geldt ook voor de laatste horeca-aanwinst aan de Slotlaan: het felblauw geschilderde Back Garden. In dit pand zat tijdens de oorlog fietsenmaker en verzetsheld Leendert Edelman. De nieuwe uitbater probeert hem te eren, maar dat gaat net niet helemaal goed.

12 juli 2026

tekst en foto’s: Leontien Wegman

Nomen est omen, zo luidt het Latijnse spreekwoord. 
Je naam is je voorteken. 
Jouw naam is je lot. 
Dat geldt ook voor de laatste horeca-aanwinst aan de Slotlaan. Geopend begin december, werd er deze lente flink getimmerd aan de buitenzijde.
Een deel van de stoep voor het pand wordt nu opgeslokt door het uitbundige terras van Back Garden. 
Waar je streetfood kunt eten: op straat inderdaad. 
Maar in deze achtertuin kun je ook cocktails drinken.
En in het weekend tot laat dansen op zwoele beats. 
Welcome To The Jungle staat in knalroze neonletters geschreven op de muur binnen.
En een jungle is het. 
Een woud. 
Aan inderhaast geverfde buitenzetels. 
Knalblauw betimmerd. 
Een wildernis van keiharde beats en felle kleuren waartussen je als voetganger over het terras laveert. Zodat je je een paar passen lang in Panama of Brazilië waant. 
En in deze kakafonie van kleuren, geluiden en belettering, is een fout van formaat geslopen. 
Via deze achtertuin. 
Helemaal naar de voorzijde van het pand. 
Want daar, op straat, ligt het vierkante gedenkplaatje. Ter nagedachtenis aan de fietsenmaker die op de plek waar Back Garden nu zit, zijn werkplaats en winkel had. 
Deze Leendert Edelman werd in 1906 geboren en was tijdens de Tweede Wereldoorlog een bekende motor- en rijwielhandelaar in Zeist. 
Achter de deuren van zijn zaak speelde zich echter een heel ander verhaal af. Hij groeide uit tot een van de drijvende krachten van het lokale verzet.
Al in de meidagen van 1940, direct na de Nederlandse capitulatie, besloot hij zich in te zetten voor de verspreiding van betrouwbaar geallieerd nieuws. Vanuit zijn winkel konden bezoekers illegale nieuwsberichten lezen, die in een tijd van onzekerheid veel hoop gaven. Edelmans inzet bleef niet beperkt tot nieuwsvoorziening. Als actief lid van de Landelijke Organisatie voor Onderduikers hielp hij ondergedoken mannen en vrouwen aan onderdak, werk en distributiebonnen. Zijn adres fungeerde als belangrijk distributiepunt voor de drie westelijke provincies. Daarnaast werkte hij mee aan de smokkel van voedsel naar gevangenen in Kamp Amersfoort.
Nomen est omen: Edelman stond bekend om zijn moed, zijn rustige uitstraling en zijn diepe geloof. 
Hij had geen schuilnaam nodig: hij wilde openlijk laten zien dat hij zich niet neerlegde bij de Duitse bezetting. Juist die kalmte gaf anderen vertrouwen en maakte hem tot een belangrijke steunpilaar binnen het verzet.
In 1944 werd hij verraden. 
Hoewel belastend materiaal tijdig uit zijn woning was verwijderd, werd hij gearresteerd en via Kamp Amersfoort, Arnhem en Vught naar concentratiekampen in Duitsland gedeporteerd. Daar verrichtte hij onder erbarmelijke omstandigheden dwangarbeid en overleefde hij een zwaar transport naar concentratiekamp Wöbbelin in het noorden van Duitsland. 
Edelman maakte de bevrijding van het kamp nog mee, maar zijn lichaam was door de afgrijselijke omstandigheden in Wöbbelin volledig uitgeput. Na de bevrijding werd hij in zeer slechte gezondheid naar een ziekenhuis in Ludwigslust in Noord-Duitsland gebracht, waar hij op 10 mei 1945 overleed. 
Zijn moed en onbaatzuchtigheid zijn in Zeist niet vergeten. Op 20 oktober 1952 werd in de Verzetswijk de Leendert Edelmanlaan naar hem vernoemd. Daarmee leeft zijn naam voort als symbool van moed, menselijkheid en verzet.
Ook de eigenaren van Back Garden kregen mee dat ze hun horecazaak startten in een pand met een beladen geschiedenis.
Dat was niet moeilijk te achterhalen. 
Recht voor hun deur immers ligt de kleine gedenkplaat waarop te lezen staat: ‘Hier woonde Leendert Edelman, 1906-1945, verzetsstrijder’. 
Omdat de achtertuin niet achterlijk was, wilden ze het eerbetoon aan Edelman herhalen. 
En lieten inderhaast een plastic gedenkplaat maken, die ze op de achterzijde van hun nieuwe helblauwe terrasbank plakten, direct boven de daar al aanwezige gedenkplaat. 
En zoals dat gaat in de wanorde van de hedendaagse jungle, werd niet op een letter meer of minder gekeken. 
Even haastig als er vertimmerd was aan Edelmans voormalige werkplaats, zo snel was het gedenkplaatje besteld en aangebracht. 
Alleen de oplettende lezer zag de opmerkelijke fout. 
Back Garden vergat de laatste letter van de voornaam, waardoor Edelman nu Leender heet.
Daarnaast is hij niet omgekomen op 4 mei. 
Maar 6 dagen later gestorven. 
Maar als je haast hebt en in een hectische jungle leeft, haal je de datum van de Nationale Dodenherdenking gewoon door elkaar met de sterfdatum van de fietsenmaker die ooit in jouw tent een verzet toonde dat zijn weerga niet kende.
Ga, als je zin hebt, lekker eten en drinken en feestvieren bij Back Garden.
Het ziet er uitnodigend uit. 
Wees welkom in die jungle. 
En denk, als je op de blauwe lange terrasbank zit en aan je cocktail nipt, eens aan een edelman. 
Een nobele man. 
Met geloof in zijn hart. 
Een moedige kerel.
Fietsenmaker en onverzettelijk man. 
Eenentachtig jaar geleden gestorven na een tergend langzame dood die maanden duurde in een concentratiekamp dat de werkelijke hel vertegenwoordigde. 
Hij zou niet kunnen geloven hoe zijn fiets-en motorzaak zaak vertoverd is tot een Latin-American uitgaanstent. 
Maar zeker zou hij niet kunnen bevatten dat het schrijven van zijn naam op een gedenkbordje, dat recht boven een al bestaand gedenkteken is geplaatst, verkeerd is gegaan.
Laat staan dat het noteren van de datum van zijn sterven zo jammerlijk mislukt is. Het zijn fouten die hij zich tijdens zijn verzetswerk niet had kunnen veroorloven.
Niet voor niets gestorven. 
Wel om niet een andere sterfdatum toegedicht gekregen. 
It is a jungle out there. 
Dat kun je zo zien.
 

Rectificatie
In bovenstaande column in bij de verzetsheld Leendert Edelman een onjuiste sterfdatum vermeld. De correcte sterfdatum is 4 mei 1945.
Wij betreuren deze onjuistheid en danken de lezers die ons hierop hebben geattendeerd. Deze rectificatie wordt geplaatst om de historische gegevens correct weer te geven.