Koelteplekken

Nu de temperatuur weer boven de 30 graden gaat stijgen, kunnen koelteplekken een uitkomst bieden. Ze zouden volgens de overheid overal te vinden zijn: van supermarkt tot kerk en van sportschool tot kinderopvang. Arend vond een koelteplek dichter bij huis.

26 juli 2026

tekst en foto’s: Arend Postma

De meest extreme warmte van de afgelopen dagen ligt alweer een aantal dagen achter ons, maar is nog lang niet vergeten. 

Wat mij van die dagen bijgebleven is, zijn de momenten dat ik uit de koelte van ons appartement aan de Anna Paulownalaan de buitenlucht instapte. Een koelte die we bereikt hadden door nauwkeurig de natuurkundige wetten te volgen. Dan botste ik buiten tegen een muur van hitte, alsof ik op een gloeiend heet vliegveld in de golfregio uitstapte. Daarnaast zijn er de koelteplekken die er toen op de meest onwaarschijnlijke plaatsen als paddenstoelen uit de grond schoten.

Dat ‘uit het vliegtuig stappen’ deed mij weer aan die winter van 1986 denken. In februari dat jaar was het Canarische eiland Gran Canaria de bestemming. De rit naar Schiphol ging door een wit Hollands landschap van -15° terwijl het op Gran Canaria +30° met wuivende palmen was. Dat enorme verschil van 45° is toen geen trauma geworden maar wel een onuitwisbare ervaring.

Hoe meteorologisch wil je het hebben? Zou Nederland qua geografie en grootte zo’n verschil in temperatuur op kunnen brengen? Daar had ik het met mijn jongste broer over, die in Vlaardingen woont. Dit leek hem niet echt mogelijk, want de afstanden zijn in Nederland behoorlijk overzichtelijk en gemakkelijk te doen, dat weet hij uit eigen ervaring. Want in de jaren tachtig reisde hij een keer per maand van Vlaardingen naar Bakhuizen, ons geboortedorp in Friesland.

Die reizen gingen bijna altijd per trein en bus, want voor het neoliberalisme met zijn marktwerking en privatisering in de jaren negentig zijn intrede deed, brachten bus en trein je naar de meest afgelegen oorden en uithoeken van Nederland.

Om een soort ruimer universum te bereiken voegde mijn broer af en toe een dimensie toe, door er een bootreis met de dynamiek van een cruise in op te nemen. Die reis ging dan met de boot van Enkhuizen naar Stavoren – in de verte, in Friesland, lagen de kliffen van Gaasterland in de zon te glinsteren. De ‘Veerdienst Enkhuizen – Stavoren’ bestaat dit jaar alweer 140 jaar.

Ondertussen werd hij steeds weer verrast door zijn eigen ambitie, en vliegschaamte bestond nog niet; een binnenlandse vlucht kon in die tijd zelfs op een zekere sympathie rekenen.

Het dichtstbijzijnde vliegveld vanuit Vlaardingen was Zestienhoven. Maar dan zou er wel een tussenstop met overnachting in Eindhoven bij komen en de totale vlucht zou dan twee dagen duren. Dat was wel erg lang voor een binnenlandse vlucht in Nederland.

Daarom begon hij de vlucht maar vanaf Schiphol, om met een tussenstop in Enschede uiteindelijk op vliegveld Eelde te eindigen. Vanaf dit vliegveld dat 10 kilometer van de stad Groningen ligt ging het dan weer verder per bus en trein naar Bakhuizen.

En dan zijn er nog de koelteplekken die gedurende de laatste dagen van de hitteperiode als ultieme reddingsboei uitgegooid werden. Ze zouden volgens betrokken instanties overal te vinden zijn: van supermarkt tot kerk en van sportschool tot kinderopvang. Ik heb er nooit een gezocht en daarom ook nooit een gezien.

Wel herinner ik mij de keer dat wij in New York langs een Apple-store liepen. De deuren stonden er wagenwijd open en in het aangrenzende voetgangersgebied voelde de temperatuur als ver onder nul. Een broer van mij had ooit zo’n ervaring met een gekoeld terras in het Midden-Oosten.

Maar vaak hoef je helemaal niet zover van huis te zoeken om te vinden wat je zoekt. Want toen ik iets uit de berging van ons appartement wilde halen, moest ik in de krochten van ons appartementengebouw zijn.

Gezien de aangename koelte, dacht ik: “Dus zo zou een koelteplek eruit kunnen zien”, en maakte een foto.