Jezus met koeienhorens

Jan Willem schreef het afgelopen jaar 24 artikelen over beeldhouwwerk aan Zeister gevels. Hij neemt nu even pauze. In dit voorlopig laatste artikel komen nog een aantal opvallende Zeister beelden aan de orde waar hij vooral meer over zou willen weten. Heb jij tips? Plaats ze onderaan!

27 april 2026

tekst: Jan Willem Arends

Beste lezers, dit is voorlopig het laatste van mijn artikelen over beeldhouwwerk aan gebouwen te Zeist. Het bevat korte beschrijvingen van resterende objecten. Tips zijn bijzonder welkom.

In het najaar hoop ik terug te komen met enkele extra artikelen over dit onderwerp. Eerst duik ik volop in het buitenleven van lente en zomer.

Huis Dijnselburg
Foto bovenaan: Amersfoortseweg - Dijnselburg. Gereed in 1883 (volgens de gevelsteen).

Bovenin het uitspringende middendeel een trapgevel, diverse interessante smeedijzeren muurankers, twee guirlandes, twee gevelstenen en de naam van het gebouw in steen in plantachtig beeldhouwwerk.

Bergweg: Ylostein. Gevelsteen aan een bijzondere, kleine villa. Jaar oplevering: 1910. Architect: J.M. Paap. Beeldhouwer: onbekend.

´Stein´ = steen, rots, en bij uitbreiding misschien ook wel: burcht, kasteel. Ylostein was een kasteel bij Woudsend; had dit een bijzondere betekenis voor de opdrachtgever van dit gebouw?

Bergweg/Joubertlaan: Rehoboth-school: verdwenen kunstwerk. De school werd opgeleverd in 1974. Architect: T. van Hoogevest uit Amersfoort. Beeldhouwer: Rumuolda Boogaerts-Van Stolk. Ook de de Rehoboth-kerk ernaast is een ontwerp van Van Hoogevest.

Beschrijving objecten van links naar rechts: Twee (roof-?)vogels. Onduidelijk. Een mens tussen andere mensen. Een weg van klinkers? Onduidelijk.

Waarom werd het kunstwerk verwijderd? Waar is het nu?

De Clomp/Kouwenhovenselaan, Kerkelijk Centrum Zeist-West: religieuze voorstelling. Maker onbekend.

Dit bronzen kunstwerk bestaat uit een ronde wereldkaart (Mercatorprojectie) met daarop een zespuntige ster met daarin een Latijns kruis = het kruis waar Jezus aan stierf. In de punten van de ster en de balken van het kruis afbeeldingen van onder meer vissen en druiven.

Bij nadere beschouwing blijkt er een menselijke figuur samen te vallen met het kruis. De voeten zijn vaag zichtbaar op de wereldkaart. Bovenin de verticale balk van het Latijnse kruis is een gat in de vorm van een hoofd gemaakt. Dit moet Jezus wel zijn.

Interessante tegenstelling: Jezus met de wereld aan zijn voeten = machtig, en Jezus gekruisigd = onmachtig.

De bovenste punt van de ster is uitgebreid met twee ´koeienhoorns´; het is net of Jezus een kap op heeft met daaraan twee hoorns. Een combinatie van symbolen uit verschillende werelden?

Schatting ontstaanstijd: 1970-1980. Is het voor dit gebouw gemaakt of er later aan toegevoegd?

Dijnselburgerweg, Lagere Technische School: Keramisch kunstwerk. Architect: Leo G. Visser. Beeldhouwer: Jan Boon, 1960.

Kunstwerk in gekleurde baksteen. Reliëf? Vier afbeeldingen: de zon, een staande man met winkelhaak tekent een grafiek (technisch tekenen), een staande man bedient of maakt een apparaat, een zittende man leest een tekening.

Oranje Nassaulaan, Spathodea: een ijzeren boom.

Oranje Nassaulaan, Belastingdienst Zeist: keramisch werk van O. Oxenaar, nu in Tegelmuseum Otterlo. Zie onder meer: https://www.youtube.com/watch?v=2woEcAISoko

Burgemeester Patijnlaan: school. Gereed in 1931. Architect: J. Meerdink. Beeldhouwer: W.C. Brouwer.

Aan beide zijden van de hoofdingang van dit schoolgebouw stond een beeld: van een meisje en een jongen. In de volksmond heetten zij: Ot en Sien (de hoofdpersonen uit het bekende kinderboek van vroeger).

Slotlaan, De Gruyter: een oog. Betekenis onduidelijk.

Slotlaan: reclame GERO aan bushokje.

Verlengde Slotlaan: een kalkoen. De kalkoen is van gebakken klei (terracotta). Helaas is zijn kop behoorlijk beschadigd en ook al eens gerepareerd. Welke associatie bracht hem hier?

Foto´s:

• Bergweg Rehobothschool: onbekende fotograaf, met toestemming auteur boek
• Dijnselburgerlaan LTS: Topografisch Historische Atlas gemeente Zeist, fotograaf onbekend
• Slotlaan bushokje GERO:  Topografisch Historische Atlas gemeente Zeist, fotograaf onbekend
• Overige foto´s : Jan Willem Arends

Bronnen:

• Anoniem, Grootste openbare school van Zeist voor 600 toekomstige vaklieden. In: NZC 14 april 1960. Kunstwerk van Jan Boon
• R. Blijdesteijn, Zeist, groei en bouw. Patijnpark, dorpskern en Wilhelminapark. 1984: Ylostein
• W. Jansen, Kunstopdrachten van de Rijksgebouwendienst: Oxenaar
• A. Pennings: kunstwerk Oxenaar in Otterlo
• R.P.M. Rhoen,  Onder de slopershamer. In: Seijst 1990, p. 81-82: Ot en Sien
• Vereniging tot oprichting en instandhouding van scholen op gereformeerde grondslag te Zeist, Zaaien voor het leven, 75 jaar Rehobôthschool Zeist. 2003: p. 171 kunstwerk R. Boogaerts-Van Stolk